Włączamy w kulturę. Neuroróżnorodność w edukacji muzealnej

 18-19 LISTOPADA 2025 r.

WŁĄCZAMY W KULTURĘ
NEURORÓŻNORODNOŚĆ W EDUKACJI MUZEALNEJ

18-19 listopada 2025 r., pałac w Muzeum Narodowym Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie

18 listopada
godz. 9.00 – 10.00 – pałac w Szreniawie
Rejestracja uczestników

godz. 10.00 – 10.10dr Paweł Siemiński, dyrektor Muzeum Narodowego Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie, Powitanie uczestników konferencji

I. Potrzeby osób neuroatypowych a możliwości instytucji kultury

10.10 – 10.30Magdalena Duczmal, Centrum Rozwoju Badań, Neuroróżnorodność w instytucjach kultury – jak wspierać kadry kultury i zarządzać dostępnością?

10.30 – 10.50Marcin Halicki, Fundacja Inicjatyw Społecznych Mili Ludzie, Dostępność instytucji kultury dla osób z neuroróżnorodnością

10.50 – 11.10Karolina Fiszer, Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie, Oblicza neuroróżnorodności w pracy edukatora muzealnego

11.10 – 11.40 – przerwa kawowa, pałac w Szreniawie

II. Edukacja włączająca w muzeach – przykłady dobrych praktyk w instytucjach kultury

11.40 – 12.00 Marta Grzymkowska-Ciechańska, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Muzeum Pałacu Króla Jana III – wstęp dla wszystkich wolny

12.00 – 12.20Katarzyna Bury, Muzeum Krakowa, Zmysłowe miasto – wystawa włączająca w Muzeum Krakowa

12.20 – 12.40dr Karina Janik, Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, Ciekawe przedmioty. Sposoby prezentacji obiektów muzealnych dla osób z deficytami uwagi i nadpobudliwością psycho-ruchową

12.40 – 13.00dr Pamela Bożek, Emilia Rudzka, Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Dostępność dla Osób Opiekujących Się Osobami z Niepełnosprawnościami – dobre praktyki i rekomendacje na przykładzie programu Własne Pokoje realizowanego w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki

13.00 – 14.00 – przerwa obiadowa, karczma w rządcówce

14.00 – 14.20Michalina Pączkowska, Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku, Dotknąć, usłyszeć, poczuć – zmysły jako uniwersalny język dostępności

14.20 – 14.40Patrycja Hajder, Muzeum Martyrologiczne w Żabikowie, Jak mówić o Zagładzie z tymi, którzy mogli być jej ofiarami? Wyzwania edukacji osób z niepełnosprawnością intelektualną

14.40 – 15.00Dominika Raduńska-Pacholska, Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, Neuroróżnorodność w praktyce działań edukacyjnych w „Aptece pod Łabędziem.”

15.00 – 15.15 – Podsumowanie pierwszego dnia konferencji, pytania, dyskusja

15.15 – 15.30 – Wspólna fotografia pamiątkowa uczestników konferencji na schodach pałacu

15.30 – 16.00 – przerwa kawowa, pałac w Szreniawie

16.00 – 18.00 – Zwiedzanie muzeum z uwzględnieniem udogodnień dla osób z niepełnosprawnościami

18.00 – Kolacja integracyjna, karczma w rządcówce

19 listopada
9.30 – 10.00 pałac w Szreniawie
Rejestracja uczestników

III. Neuroróżnorodność

10.00 – 10.20Magdalena Daniłoś, Coach ADHD, trenerka, Jak działa mózg ADHD?

10.20 – 10.40Bartosz Jakimiec, prezes Polskiego Instytutu Mindfulness, Uwaga na ADHD, czyli jak mindfulness może uczynić wizytę w muzeum ekscytującym przeżyciem

10.40 – 11.00profesor UAM dr hab. Karolina Ruta-Korytowska, Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Daj się zrozumieć-komunikacja dostępna dla wszystkich

11.00 – 11.20dr Aneta Wojciechowska, Wydział Studiów Edukacyjnych, Laboratorium Pedagogiki Specjalnej, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Jak się komunikować z osobami w spektrum autyzmu?

11.20 – 11.35 – Podsumowanie konferencji, pytania, dyskusja

11.35 – 12.00 – przerwa kawowa, pałac w Szreniawie

12.00 – 13.30 – Warsztaty w grupach warsztatowych

  • Olga Michalik, sala konferencyjna w pałacu
    Politropiczne muzeum a różnorodna publiczność
  • Magdalena Duczmal, sala edukacyjna w gorzelni
    Muzeum jako przestrzeń przyjazna dzieciom w spektrum autyzmu – jak wykorzystać ich zainteresowania w edukacji?

13.30 – 14.30 – obiad, karczma w rządcówce

Zapraszamy i życzymy owocnych obrad
Organizatorzy

Karolina Ruta-Korytowska – językoznawczyni, profesor uczelniany na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej UAM, specjalistka z zakresu surdoglottodydaktyki, glottodydaktyki i lingwistyki migowej. Lektorka języka polskiego jako obcego dla głuchych i cudzoziemców, lektorka polskiego języka migowego. Za pracę naukową otrzymała nagrodę im. Artura Rojszczaka, która przyznawana jest przez Fundację na Rzecz Nauki Polskiej. Jej praca doktorska otrzymała wyróżnienie w V Konkursie im. Majera Bałabana za najlepszą pracą doktorską o tematyce żydowskiej, którego organizatorem jest Żydowski Instytut Historyczny im. E. Ringelbluma w Warszawie. W 2019 roku otrzymała również nagrodę „Popularyzator Nauki” przyznawaną przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Polską Agencję Prasową. Dwukrotnie została również doceniona za działalność dydaktyczną i wyróżniona nagrodą indywidualną „Praeceptor Laureatus” dla najlepszego dydaktyka Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej. Nagroda przyznawana jest przez Rektora UAM. Poza pracą na uczelni jest trenerem i szkoleniowcem w zakresie komunikacji alternatywnej, prostego języka w administracji publicznej, standardu tekstu łatwego do czytania i rozumienia.

Aneta Wojciechowska – pedagog specjalny, neurologopeda, pracownik naukowo-badawczy Wydziału Studiów Edukacyjnych UAM, adiunkt w Laboratorium Pedagogiki Specjalnej, kierownik studiów podyplomowych: Logopedia; Neurologopedia; Edukacja i rehabilitacja osób ze spektrum autyzmu. Pełnomocnik Dziekana WSE UAM ds. praktyk na kierunku Pedagogika Specjalna. Od lat współpracuje ze Stowarzyszeniem na Rzecz Osób z Autyzmem ProFUTURO w Poznaniu oraz Kliniką Psychiatrii Dzieci i Młodzieży UM w Poznaniu.

Magdalena Daniłoś – coach, trener, mówczyni TEDx. Certyfikowany trener odporności psychicznej oraz talentów Gallupa. Strateg marketingowy i biznesowy. Absolwentka filozofii, żyjąca myślą stoicką. Uwielbia pracę z osobami ADHD w duchu ACT. Autorka książki „Ucieczkizm. Co zrobić, żeby lęk nie był przeszkodą do działania.” Prowadzi cykliczne wyzwania „Bój się i rób” zachęcające do odważnego życia oraz warsztaty dla osób neuroatypowych. Jej misją jest wspieranie innych w odkrywaniu ich talentów i mocnych stron by mogli dążyć w stronę życia wartego przeżycia.

Magdalena Duczmal – ekspertka edukacji i dostępności, wykładowczyni, mediatorka oświatowa. Założycielka Centrum Rozwoju Badań. Wspiera rozwój badań naukowych oraz szerzenie akceptacji na temat neuroróżnorodności. Pomaga instytucjom wdrażać rozwiązania włączające neuroróżnorodność. Aktualnie wraz z Urzędem Miasta Stołecznego Warszawy realizuje kampanię wspierającą neuroróżnorodność oraz przeciwdziałanie uzależnieniom i patologiom społecznym na terenie Warszawy we wszystkich bielańskich placówkach edukacyjnych, służbach mundurowych oraz ośrodkach pomocy społecznej.

Olga Michalik – muzeolożka, historyczka sztuki. Jako ekspertka i mentorka współpracuje z instytucjami kultury i sztuki we wdrażaniu działań z zakresu odpowiedzialności społecznej i środowiskowej. Bada działalność muzeów odpowiadających na społeczne wyzwania takie jak starzejące się społeczeństwo, wykluczenie społeczno-kulturowe, neuroróżnorodność czy kondycja psychiczna publiczności. Jako edukatorka muzealna prowadzi diagnozy potrzeb osób neuroróżnorodnych w muzeach, przygotowuje pomoce edukacyjne – karty komunikacyjne, przedprzewodniki czy teksty łatwe do czytania i rozumienia. Współpracuje z samorzecznikami oraz pedagogami specjalnymi. Swoje doświadczenie opiera na licznych projektach edukacyjnych skierowanych do osób w spektrum autyzmu realizowanych w Muzeum Łazienki Królewskie, Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku czy Sinfonii Varsovii.

Bartosz Jakimiec – prezes Polskiego Instytutu Mindfulness, nauczyciel mindfulness, trener odporności psychicznej i prawnik. Prowadzi 8 tygodniowe kursy mindfulness oraz z warsztaty i szkolenia z zakresu zarządzania stresem, budowania odporności psychicznej i pewności siebie. Pomaga tysiącom ludzi rocznie lepiej radzić sobie ze stresem, rozumieć swoje emocje oraz dbać o własny dobrostan. W swojej działalności w szczególności wspiera osoby przepracowane, zmęczone, wypalone zawodowe, poszukujące swojej życiowej drogi oraz osoby z ADHD. Jego misją jest uczenie ludzi, jak dzięki praktyce uważności można odnaleźć spokój i szczęście w pędzącym świecie pomimo wyzwań codzienności. Swoją wiedzą i doświadczeniem dzieli się na łamach największych czasopism psychologicznych, takich jak „Charaktery” czy „Psychologia w Praktyce”. Autor e-booka „Twój rok z self-care. Jak zadbać o siebie każdego dnia?”

Marcin Halicki – absolwent socjologii na UAM w Poznaniu, prezes zarządu Fundacji Inicjatyw Społecznych Mili Ludzie. Od 1999 roku pracujący na rzecz osób z niepełnosprawnościami w Wielkopolsce. Od 2012 roku przewodniczący Komisji Dialogu Obywatelskiego przy Pełnomocniku Prezydenta Miasta Poznania ds. Osób z Niepełnosprawnościami. Ekspert ds. dostępności, trener, szkoleniowiec. Członek kapituły konkursu „Wielkopolska Otwarta na Osoby Niepełnosprawnościami”. Od 2020 roku ekspert strony pozarządowej, oceniający wnioski organizacji pozarządowych składane do Programu NOWE FIO, a także Program Rozwoju Organizacji Obywatelskich. Od sierpnia 2024 roku Dyrektor Poznańskiego Centrum Dostępności, podmiotu prowadzonego przez Fundację Mili Ludzie, którego celem jest zwiększenie dostępności Miasta Poznania.

W dniach 18-19 listopada 2025 r. w Muzeum Narodowym Rolnictwa i Przemysłu Rolno-­Spożywczego w Szreniawie odbędzie się konferencja naukowa pt. „Włączamy w kulturę. Neuroróżnorodność w edukacji muzealnej”. To kolejne z cyklu wydarzenie dedykowane grupom zagrożonym wykluczeniem społecznym z ograniczonym dostępem do uczestnictwa w kulturze. Tematyka tegorocznej konferencji skupia się na zagadnieniach związanych z neuroróżnorodnością w przestrzeni instytucji kultury. Neuroróżnorodność to zjawisko coraz wyraźniej widoczne w życiu społecznym. Dotyczy bardzo licznej grupy osób zróżnicowanych pod względem poziomu funkcjonowania społecznego ze względu na osobniczo zmienne właściwości mózgu. Różnice w sposobie doświadczania świata w niektórych sytuacjach stanowią barierę w dostępie do muzeów, galerii i wydarzeń kulturalnych. To co dla większości jest atrakcją i przyjemnością, dla innych może okazać się koszmarem i pułapką. Podążając za mądrością natury, która znajduje miejsce dla każdego, wykorzystywanie pozytywnych aspektów neuroróżnorodności może być inspiracją dla wielu nowatorskich rozwiązań w edukacji muzealnej, w sposobie prezentacji zbiorów i w doświadczaniu sztuki.

Konferencja będzie okazją do wysłuchania punktu widzenia specjalistów, wymiany doświadczeń między muzealnikami oraz zdobycia praktycznych umiejętności podczas warsztatów, które proponujemy Państwu drugiego dnia konferencji.

Tematyka konferencji:

  1. Neuroróżnorodność
    Zagadnienia: rodzaje neuroróżnorodności – ASD, ADHD, zespół Tourette’a, wysoko wrażliwa osobowość; wybrane problemy rozwoju i funkcjonowania osób z neuroróżnorodnością; przejawy neuroróżnorodności w poszczególnych grupach wiekowych; sytuacja i miejsce osób neuroatypowych w instytucjach kultury i w systemie edukacji.
  2. Potrzeby osób neuroatypowych a możliwości instytucji kultury
    Zagadnienia: przystosowanie muzeów i kadry muzealnej do rosnącej liczby gości z neuroróżnorodnością; dostępność komunikacyjno-informacyjna ekspozycji muzealnych; komunikacja alternatywna i wspomagająca; piktogramy, przewodniki i publikacje w tekście łatwym do czytania i rozumienia, zasady tworzenia tekstu ETR; sposoby i możliwości prezentacji zbiorów a potrzeby i oczekiwania osób z neuroróżnorodnością.
  3. Edukacja włączająca w muzeach – przykłady dobrych praktyk w instytucjach kultury
    Zagadnienia: prezentacja dorobku muzeów w zakresie edukacji i obsługi ruchu turystycznego osób z neuroróżnorodnością – udogodnienia, projekty edukacyjne, warsztaty, pokazy, lekcje, narzędzia edukacyjne; metody edukacyjne przyjazne dla dzieci i młodzieży z neuroróżnorodnością wykorzystywane w pracy muzealnika.

Warsztat “Politropiczne muzeum a różnorodna publiczność”

Podczas warsztatu wspólnie zastanowimy się, czy muzea są przyjazne dla osób neuroróżnorodnych. Odkrywając zabytkowe budynki i ich otoczenie sprawdzimy, jak sposób prezentacji obiektów, ich lokalizacja, oświetlenie czy zapachy mogą wpływać na percepcję osób w spektrum autyzmu i o wysokiej wrażliwości na bodźce. Wskażemy także rozwiązania wspierające uważność odbiorców na sztukę, rzemiosło i naturę. Celem warsztatu jest wymiana doświadczeń oraz przekazanie uczestniczkom i uczestnikom konkretnych narzędzi pracy możliwych do zaimplementowania w muzeach o odmiennym profilu i specyfice kolekcji.
Osoba prowadząca: Olga Michalik

Warsztat „Muzeum jako przestrzeń przyjazna dzieciom w spektrum autyzmu – jak wykorzystać ich zainteresowania w edukacji?”

Spotkanie warsztatowe skupi się na strategiach komunikacji i dostosowaniu narracji muzealnej do indywidualnych potrzeb dzieci autystycznych, ze szczególnym uwzględnieniem tzw. hiperfokusów –silnych, wąskich zainteresowań, które mogą stać się kluczem do zaangażowania i skutecznej edukacji. Uczestnicy poznają konkretne techniki pracy, takie jak zadawanie pytań dostosowanych do potrzeb dziecka, stosowanie przewidywalnych struktur rozmowy i unikanie przeciążenia sensorycznego.
Osoba prowadząca: Magdalena Duczmal

Wszystkie osoby zainteresowane tematyką serdecznie zapraszamy na konferencję. Zachęcamy do dzielenia się dobrymi praktykami oraz doświadczeniami w pracy z osobami neuroróżnorodnymi.

Warunki uczestnictwa w konferencji:

  • W warsztatach mogą brać udział tylko uczestnicy konferencji.
  • Opłata za uczestnictwo w konferencji: 450 zł od osoby. Obejmuje materiały konferencyjne, wyżywienie, warsztaty.
  • Zgłoszenia referatów wraz z abstraktem przyjmujemy do 31.08.2025 roku.
  • Zgłoszenia udziału w konferencji przyjmujemy do 17.10.2025 roku.
  • Po konferencji, w roku 2026, planowane jest wydanie publikacji pokonferencyjnej.
  • Karty zgłoszenia przyjmujemy na adres email: edukacja@muzeum-szreniawa.pl

Karta zgłoszenia uczestnika

Dojazd do Muzeum:

  • pociąg Kolei Wielkopolskich z Dworca Głównego i przystanku Dębiec – podróż trwa ok. 20 min (przystanek Szreniawa znajduje się tuż przy Muzeum)
  • autobusy – 703, 705, 707 z Górczyna – dojazd do Szreniawy trwa ok. 20 minut, dotarcie do Muzeum dodatkowe 5 – 6 minut.